Đọc sách

khoa học quốc tế Đại học Quốc gia Hà Nội -Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn – khoa văn hoc ; Sách in ở Nhà xuất bản đại học quốc gia Hà Nội -Trung tâm xuất bản và phát hành sách 16 Hàng Chuối Quận Hai Bà Trưng Hà Nội In xong và nộp lưu chiểu 2016 Số trang 485 trang khổ 16 x 24 cm; Số lương chỉ in 200 cuốn ( chắc bằng kinh phí Hội thảo , vì in ít là lỗ vốn , nhưng người quan tâm sách này chắc cũng chỉ vậy thôi; Có ai sống ung dung bằng nghề dịch thuật văn hoc ở ta ? B Nội dung sách Có 34 bài tham luận được in trong sách này; Sách chia thành các phần Các vấn đề lý thuyết dịch thuật có 11 bài; Dịch thuật và sự phát triển của đời sống văn học có 10 bài ; Các kinh nghiệm nghề nghiệp dịch thuật văn học có 11 bài ; Qua sách này độc giả thấy các tên sau đây Đào Tuấn Ảnh- pgs ts Viện Văn học ( tiếng Nga ) cho rằng nó là hiện tượng văn hóa tinh thần ; Trần Lê Bảo tham luận Dịch thuật từ góc nhìn văn hóa ; Nguyễn Phước Vĩnh Cố tham luận Văn há và ngôn ngữ trong giao tiếp xét từ góc độ dịch thuật; Nguyễn Văn Dân- gs ts Viện thông tin khoa học xã hội ,Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam . tham luận Dịch thuật trong xã hội trí thức ; Phùng Ngọc Kiên tham luận Dịch văn chương luôn là sự vi phạm ; Phạm Gia Lâm tham luận Giao tiếp liên văn hóa trong dịch văn học trường hợp dịch thơ S. Esenin ở Việt Nam ; Nguyễn Thùy Linh tham luận Bản dịch kịch như một thể động trong đa hệ thống; Lê Nguyên Long tham luận từ điểm nhìn dich văn hóa thể loại tự thuật văn học Mỹ thế kỷ 17-18… Như vậy tham luận của những người am hiểu tiếng Nga , tiếng Pháp , tiếng Anh ; Tôi có tìm hiểu phần kinh nghiệm dịch qua các bài tham luận Ví dụ Thi pháp dịch thuật của Nguyễn Duy Hinh ; Đáng lưu ý Đặng Anh Đào tham luận Dịch thơ Việt sang tiếng Pháp lý luận và thể nghiệm; v.v… Thiển kiến cá nhân tôi thì sách kỷ yếu này là công cụ hữu ích hỗ trợ cho ai chọn con đường dịch văn học ; Nổi bật các tham luận khiến tôi lưu tâm nhiều nhất : a-Nguyễn Văn Dân- gs ts Viện thông tin khoa học xã hội ,Viện hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam ,tham luận Dịch thuật trong xã hội trí thức ; Ông cho rằng : Dịch thuật là chia sẻ và đối thoại văn hóa trong xã hội trí thức; Ông chủ trương dịch thuật là phải đảm bảo TÍNH CHÍNH XÁC TOÀN DIỆN của văn bản trong việc truyền đạt cả về mặt ngữ nghĩa lẫn ý đồ tu từ và tư tưởng của nguyên tác ‘; Theo Ông thế giới họ dùng chữ “Tín “ để chỉ sự chính xác ; Ông dẫn yêu cầu TÍN- ĐẠT –NHÃ của người Việt , có nghĩa là một bản dịch phải đạt được độ chính xác , đảm bảo chất lượng và hay ; Ông kết luận : dịch thuật chỉ cần một chữ “tín “là hoàn toàn đủ ( trang 66); Ông đưa ra những nguyên tắc dịch thuật ví dụ VỐN KIẾN THỨC VĂN HÓA TƯ DUY VÀ CHUYỂN NGHĨA TƯƠNG ĐƯƠNG GIỮA HAI NGÔN NGỮ - TƯ DUY HAI NGÔN NGỮ ; ĐỐI CHIẾU ĐA NGỮ THAM KHẢO THÊM NGOẠI NGỮ KHÁC TÍNH KIÊN TRÌ , TRÁNH ĂN XỔI phải kiên trì cao độ; Ông cũng nêu nhưng khó khăn của việc dịch thơ ( trang 73); Theo ông thơ ca phải tuân theo vần luật; Sẽ gặp xung đột giữa quy tắc với ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ; Nếu dịch ép vần sẽ sai nghĩa ; ví dụ bài Đôi bờ tiếng Nga đã dịch sai nội dung; Người dịch phải giải quyết sự tương đồng giữa các quy tắc vần luật ; Việc lựa chọn thể thơ tương đồng giữa ngôn ngữ dịch và ngôn ngữ được dịch ; các dịch giả đã tranh luận khá nhiều về vấn đề này ( trang 74); Còn tranh luận chưa ngã ngũ đúng sai khi dịch thơ Nga , thơ Đường sang lục bát ; Về dịch thơ Ông kết luận : dịch thơ đòi hỏi sự công phu và cẩn trọng cao độ .không nên vì vần mà ép ý ; b -Lê Huy Bắc -gs ts Đại học sư phạm Hà Nội ( tiếng Anh) với tham luận Dịch như là sự nản chí ; Ông cho rằng : có lẽ trong mọi nghề nghệ thuật, dịch thuật là nghề khốn khổ và nhọc nhằn nhất( trang 27); Ông cho rằng : dịch thuật là một nghề xa xỉ, cuộc chơi quý tộc …; Và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân khi dịch Ông già và biển cả mà trước đó đã có 5 bản dịch của người khác , ông không đọc tiếng Việt 5 bản đó mà kiên trì cứ tự dịch theo cách nghĩ của mình ; c- Pgs ts Đặng Anh Đào –Đại học sư phạm Hà Nội cho rằng muốn dịch văn chương thì phải có 2 sự viện trợ Văn học so sánh và Ngôn ngữ học . Đ A Đ khi dịch phải chú ý Ngữ cảnh ,tình huống , mục đích ; Theo Đ A Đ dẫn lời GS TS Phạm Thị Anh Nga thì : “…khó có thể chuyển nghĩa đặc điểm hình thức của câu thơ , các vần điệu, những ý nghĩa bao hàm , quan hệ giữa đặc điểm ngữ âm và ý nghĩa “; Qua hội thảo thấy còn nhiều ý kiến khác nhau. Ôi !Cũng là bình thường : C -Thu hoạch cho cá nhân về dịch thơ Sau khi đọc hết sách này , riêng về dịch thơ Đức tôi tự rút bài học cho mình: 1-Khi xung đột ý thơ và quy luật vần điệu thơ , nhất quyết nhất quán tôi ưu tiên ý thơ , không bao giờ hy sinh ý thơ mà cố ép lấy vần điệu thơ ; Khi ấy tôi dừng lại , học hỏi tiền nhân xử lý Ý thơ và Vần Điệu thơ thế nào ? Hoặc gác lại bài thơ đó. Dịch lại sau ; Ví dụ Ngô Tất Tố , Trần Trọng Kim dịch thơ Đường sang Lục Bát , theo tôi đã đụng đến hồn Việt . Nhưng vẫn có người phản đối ? 2 Kiên trì tỷ mỉ tra cứu để tu từ , nhất là với những từ lạ , từ ghép , chơi chữ của tác giả thơ Đức … tra cứu qua từ điển , qua hình ảnh , qua ngoại ngữ khác ví dụ Nga , Hoa , Anh … để từ đó chọn từ đúng với ý nghĩa của văn cảnh câu thơ ; 3 Mỗi bài thơ dịch tôi đều để Song ngữ Đức Việt , Người giỏi tiếng Đức thì đọc trực tiếp; và họ có thể dịch phiên bản khác tiếng Việt bài thơ này; 4- Không dịch thơ nước ngoài dịch sang tiếng Đức , vì sẽ “ tam sao thất bản “ , đọc bản gốc thơ nước ngoài sẽ hợp lý hơn với độc giả Việt , và vì đã có nhiều dịch giả giỏi đã dịch từ ngôn ngữ gốc sang tiếng Việt ví dụ thơ Puskin , Ta gor … Tự nhủ mình giải toả lòng đam mê dịch thơ Đức , động cơ chỉ là như con tằm nhả tơ , trả nợ đời ; nhất là cho độc giả yêu thơ Đức ./. https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEheKa3st0vY9oyrY90zqKQO3sX84Ldudy7-AVjlzRlYKbd-0ijD2lbhghR-ThyBgYbTE2bwqy8di-7OA4F2avRJfOD75sBa2_fdng0wgR9uA9k9PTiJoEv7BKJWdFpWpLPebWGPhyU3pmWx/s640/20201228_080744-ANIMATION.gif